Methodologie
Annotatieconformiteit meet de conformiteit van omgevingsdocumenten in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) aan de hand van de annotatierichtlijnen van Geonovum. Deze pagina legt uit hoe de scores tot stand komen.
Twee richtlijnen, twee ranglijsten in één
Er is niet één annotatierichtlijn maar twee, en elk omgevingsdocument valt onder precies één ervan. Overal op deze site kun je kiezen welke je bekijkt: gemengd, artikelstructuur of vrijetekst.
| Richtlijn | Geldt voor | Aantal | Status |
|---|---|---|---|
| artikelstructuur Annotatierichtlijn omgevingsdocumenten met artikelstructuur | Omgevingsplan, omgevingsverordening, waterschapsverordening, AMvB's, omgevingsregeling | 36 richtlijnen | v1.0, 2 juli 2025 — definitief |
| vrijetekst Annotatierichtlijn Omgevingsvisie en Programma | Omgevingsvisie en programma | 29 richtlijnen | v0.9.2, 9 september 2026 — openbare review |
De vrijetekstrichtlijn is nog niet definitief
We meten er toch tegen, omdat er anders geen enkel openbaar beeld is van hoe deze richtlijnen in de praktijk landen. Bij versie 1.0 kunnen richtlijnen en dus scores wijzigen. Geonovum schrijft zelf dat afwijken van een richtlijn “niet per se fout” is; richtlijnen die als “Eventueel doen” zijn gemarkeerd tellen daarom niet mee in de score.
Wat je wél en niet mag vergelijken
Wel: de conformiteitsscore. Die leest als “hoe goed volgt dit document de richtlijn die erop van toepassing is”, en dat is voor beide sets dezelfde vraag. Daarom staan ze in de gemengde weergave in één ranglijst.
Niet: de categorieletters A–H. Die staan per richtlijn voor een ander blok — bij artikelstructuur is C “Activiteiten”, bij vrijetekst is C “Thema”. In de gemengde weergave verbergen we die kolommen daarom.
Let op bij dekkingsgraad: de vrijetekstset kent meer richtlijnen die we (nog) niet kunnen toetsen. Een hoge score op weinig getoetste richtlijnen zegt minder dan dezelfde score op alle. De dekkingsgraad staat daarom op elke documentpagina.
Drie score-assen
1. Conformiteit (70%)
Meet in hoeverre de annotaties in het document voldoen aan de 36 richtlijnen uit de Annotatierichtlijn. Dit is een gewogen gemiddelde van de zes Geonovum-categorieën (A t/m F). Daarnaast is er een uitgebreide score (A–H) die ook de projecteigen categorieën G (toepasbare regels) en H (ontbrekende referenties) meeweegt; die staat los van de conformiteitsscore en is dus géén oordeel over conformiteit aan de Annotatierichtlijn.
2. Volledigheid (30%)
Meet de mate waarin alle relevante thema's en activiteiten voorkomen in het document, zodat burgervragen beantwoordbaar zijn. Deze component is nog in ontwikkeling.
3. Totaalscore
Gewogen combinatie: 70% conformiteit + 30% volledigheid. Zolang volledigheid niet beschikbaar is, wordt alleen conformiteit gebruikt.
Categorieën — artikelstructuur
De 36 Geonovum-richtlijnen zijn ingedeeld in zes categorieën (A–F), elk met een gewicht in de conformiteitsscore. De categorieën G en H zijn projecteigen uitbreidingen (géén Geonovum-richtlijn); ze tellen alleen mee in de uitgebreide score.
| Categorie | Naam | Omschrijving | Herkomst | Gewicht (conform) | Gewicht (uitgebreid) |
|---|---|---|---|---|---|
| A | Regelingsgebied | Regelingsgebied en ambtsgebied (richtlijn 1-3) | Geonovum | 10% | 8% |
| B | Werkingsgebied | Werkingsgebied juridisch vastleggen (richtlijn 4-5) | Geonovum | 15% | 12% |
| C | Activiteiten | Activiteiten annoteren (richtlijn 6-25) | Geonovum | 35% | 28% |
| D | Gebiedsaanwijzingen | Gebieden aanwijzen (richtlijn 26-30) | Geonovum | 20% | 16% |
| E | Normen | Normen stellen (richtlijn 31-36) | Geonovum | 15% | 12% |
| F | Thema's | Thema's toevoegen | Geonovum | 5% | 4% |
| G | Toepasbare regels | Toepasbare regels (richtlijn 37-43) | Projecteigen | — | 12% |
| H | Ontbrekende referenties | Ontbrekende referenties (richtlijn 44-45) | Projecteigen | — | 8% |
Categorieën — vrijetekst
De 29 richtlijnen voor omgevingsvisie en programma vallen in acht blokken. We hergebruiken de letters A–H omdat de scorekolommen dezelfde zijn, maar ze staan hier dus voor andere onderwerpen dan hierboven. Categorie B weegt het zwaarst: zonder Werkingsgebied is een divisietekst in Regels op de kaart niet via de kaart te vinden, hoe goed de rest ook geannoteerd is. Categorie H staat op 0% zolang er niets van te meten valt.
| Categorie | Naam | Omschrijving | Gewicht |
|---|---|---|---|
| A | Vrijetekststructuur | Vrijetekststructuur en objectgericht schrijven (richtlijn 1-3) | 15% |
| B | Werkingsgebied en Locatie | Werkingsgebied en Locatie (richtlijn 4-9) | 30% |
| C | Thema | Thema (richtlijn 10-11) | 15% |
| D | Hoofdlijn | Hoofdlijn (richtlijn 12-14) | 5% |
| E | Gebiedsaanwijzing | Gebiedsaanwijzing (richtlijn 15-21) | 20% |
| F | Afbeeldingen en Kaart | Afbeeldingen, illustraties en Kaart (richtlijn 22-24) | 5% |
| G | Regelingsgebied en ambtsgebied | Regelingsgebied en ambtsgebied (richtlijn 25-27) | 10% |
| H | Wijzigen en herzien | Wijzigen, herzien of nieuw document (richtlijn 28-29) | 0% |
Wat we (nog) niet meten
Van de 29 vrijetekstrichtlijnen zijn er 3 die we niet toetsen. Die krijgen expliciet de status niet getoetst — nooit stilzwijgend “voldoet”. Een gat in de meting is geen goed nieuws voor het document, en het hoort zichtbaar te zijn in plaats van weggemiddeld.
| Nr | Richtlijn | Waarom niet |
|---|---|---|
| R15 | Gebiedsaanwijzing waar van toepassing | Of een tekst over een gebied met specifieke eigenschappen gaat, is een inhoudelijk oordeel. |
| R21 | Geen symbolen met geometrie | Een geometrie-heuristiek onderscheidt een langgerekt gebied (fietsroute, lint, verbindingszone) niet van een figuratief symbool. Alle kandidaten die we vonden bleken legitieme gebieden. |
| R29 | Intrekken & vervangen bij complete herziening | De opvolgingsrelatie tussen een ingetrokken en een nieuwe regeling wordt niet ontsloten; een vervangende omgevingsvisie is niet te onderscheiden van een die zomaar nieuw is. |
Eén meting leunt op een drempel die wij hebben gekozen en niet op de richtlijn: bij R2 (objectgericht opbouwen) noemt Geonovum geen getal. Wij rekenen een divisietekst boven de 10.000 tekens als te groot om zinvol te annoteren. Ter ijking: de mediane divisietekst is 1.242 tekens, negentig procent blijft onder de 4.952.
Kleurcodering
Huidige status
Alle 36 Geonovum-richtlijnen voor artikelstructuur zijn geïmplementeerd, en 26 van de 29 voor vrijetekst. Hiervan worden 19 volledig automatisch getoetst, 8 via heuristieken (deels automatisch), en 9 zijn handmatig (niet automatisch toetsbaar).
Daarnaast zijn er projecteigen toetsen in categorie G (toepasbare regels, richtlijn 37–43) en categorie H (ontbrekende referenties, richtlijn 44–45). Deze meten kwaliteit en volledigheid bovenop de Annotatierichtlijn en wegen alleen mee in de uitgebreide score, niet in de conformiteitsscore.
De volledigheidstoets is nog in ontwikkeling. Zodra deze beschikbaar is, wordt de totaalscore berekend als gewogen combinatie van conformiteit en volledigheid.